Ø: ایزوتوپ به معنای هم خانه می باشد زیرا شماره ی هر خانه در جدول تناوبی نشان دهنده ی تعداد پروتون های آن است .
Ø6: ایزوتوپ ها به علت داشتن الکترون و پروتون برابر خواص شیمیایی یکسان و به علت داشتن جرم متفاوت برخی خواص فیزیکی وابسته به جرم آن ها با یکدیگر متفاوت است .
7: فرآوانی یا در صد ایزوتوپ ها در طبیعت متفاوت است برای مثال ازهراتم کلر(Cl)موجوددرطبیعت3اتم به صورت کلر_35و 1اتم به صورت کلر_37می باشد
Øجرم اتمی : شیمیدان ها ابتدا جرم اتم ها را بصورت نصبی محاسبه می کردند برای مثال جرم یک اتم اکسیژن 1/33برابر جرم اتم کربن بدست می آمد این گونه محاسبات در کارهای آزمایشگاهی با مشکل مواجه می شود لذا مجبور شدند جرم خاصی را به یک اتم اختصاص بدهند و جرم سایر اتم ها را به کمک نسبت های محاسبه شده بدست آوردند
Øبرای این کار ابتدا هیدروژن ، سپس اکسیژن و ایزوتوپ کربن – 12 به عنوان استاندارد جرمی اتمی انتخاب شدند چون در هر اتم کربن 12 دقیقاً 6 پروتون و 6 نوترون وجود دارد و جرم آن برابر 12 در نظر می گیرند .
Øنکته* : چون جرم اتم ها به صورت نصبی محاسبه می شود واحد ندارد اما به تجربه ثابت شده است که استفاده از واحد مناسب سودمند است به این خاطر شیمیدان ها برای جرم اتم ها یا برای جرم اتمی amu یا واحد جرمی اتمی استفاده می کنند .
Øنکته : با توجه به واحد جرم اتمی جرم یک اتم کربن حدود amu 12 خواهد بود که تقریباً برابر عدد جرمی است.
Øنکته : سه مفهوم عدد جرمی ، جرم اتمی و جرم مولی با یکدیگر متفاوت هستند عدد جرمی مجموع پروتون ها ونوترون ها است و همیشه یک عدد صحیح است اما جرم اتمی جرم یک اتم بر اساس واحد کربنی است در مقابل جرم مولی یک مول یا جرم 6/022 ×1023 ذره می باشد .
Øجرم اتمی میانگین : به علت وجو ایزوتوپ های مختلف با فراوانی های متفاوت برای محاسبه جرم اتمی عناصر از جرم اتمی میانگین براساس رابطه ی زیر استفاده می شود .
فراوانی دومی + جرم ایزوتوپ دومی + فراوانی اولی + جرم ایزوتوپ اول
Øآتش بازی و ارتباط آن با ساختار اتم :
ایجار رنگ های مختلف هنگام استفاده از مواد انفجاری در مراسم آتش بازی دانشمندان را بهاین فکر انداخت که در پی علّت یابی ایجاد ان رنگ ها تحقیق کنند برای مثال هنگامی که باروت سیاه به براده های آهنی اضافه می شود رنگ نارنجی تولید می گردد یا هنگام به کاربردن گرد منیزم و آلومینیم نور سفید خیره کننده ایجاد می شود . نمک های مس رنگ سبز به شعله می دهند و جیوه رنگ آبی می دهد .
Øتعریف طیف : به نوارهای تک رنگ طیف گفته می شود که تقسیم بندی آن بصورت زیر است :
طیف ۱: جذبی خطی 2: جذبی پیوسته
Øطیف : 1: نشری خطی 2: نشری پیوسته
Øنکته : در طیف جذبی انرژی جذب می شود و در طیف نشری انرژی بصورت نو و طول موج مشخص آزاد می شود از طرفی در طیف خطی میان رنگ ها مرز مشخصی وجود دارد مانند : طیف نشری خطی عناصر . اما در طیف پیوسته میان نوارهای تک رنگ مرز مشخصی وجود ندارد مانند طیف نور خورشید و یا رنگین کمان .
Øنکته ی مهم:اولین باررابرت بونزن«شیمیدان معروف آلمانی»دستگاه طیف بین رااختراع کرد.بونزن دراین دستگاه مقداری
نمک ترکیب مس داردرشعله ی آن به کاربردومشاهده کردرنگ آبی شعله سبزمی شود.باعبوردادن این رنگ سبزازیک منشوردردستگاه طیف بین الگویی به دست آمدکه بونزن آن راطیف خطی نامیدوبه علت نشری بودن به طورکلّی طیف نشری خطی عناصرنام گرفت.
Øتذکر:طیف نشری خطی عناصر منحصر به فرد است و مانند اثر انگشت برای هر عنصر مشخص و معین است .
Øنکته : تجزیه ی نور سفید توسط منشور بوسیله ی نیوتون انجام گرفت .
Øکشف دستگاه طیف بین : رابرت بونزن که چراغ بونزن نیز از اختراعات وی می باشد محلول یک ترکیب شیمیایی مانند کات کبود را به شعله ی چراغ بونزن افزود و رنگ آبی شعله به رنگ سبز تبدیل شد در نتیجه این رنگ سبز را از منشوری عبور داد و طیف های حاصل از منشور را بر روی فیلم عکاسی ظاهر کرد به این ترتیب طیف نشری خطی عنصر مس به دست آمد و این مجموعه به نام دستگاه طیف بین مشهور شد .
Øنکات مهم :ازکارهای مهم بونزن می توان به اختراع چراغ بونزن اشاره کرد.همچنین باروش طیف بینی بونزن وهمکارانش عناصرروبیدیم(Rb)وسزیم(Cs)کشف شدند.درحین بررسی سنگ معدن لیتیم(Li)بونزن وهمکارانش دریافتندکه خطهای سرخ وآبیدرطیف لیتیم وجوددارد.باتوجه به بررسی های بعدی مشخص شدکه رنگ آبی مربوط به سزیم ورنگ سرخ مربوطبه روبیدیم است.
Øآزمون شعله:
هدف ازآزمون شعله تعیین رنگی است که محلول یک ترکیب فلزداربه شکل می دهد.بنابراین برای شناسایی کاتیون های مجهول می توان ازآزمون شعله استفاده کرد
Øطیف نشری خطی هیدروژن :
Øهنگامی که دریک لوله ی تخلیه ی الکتریکی که حاوی گازهیدروژن می باشدودرفشارکم قرارگرفته است،ولتاژزیادی به کار ببریم،دراثرتخلیه الکتریکی گازموجوددرلوله بارنگ صورتی روشن می درخشد.باعبوراین نورازیک منشورطیف نشری خطی هیدروژن به وجودمی آیدکه بررسی این طیف تأثیربسیارمهمی درکاملترشدن ساختاراتم داشته است.
Øنکته1 : اولین با آنگسترم«فیزیکدان سوئدی» توانست 4 خط طیف نشری هیدروژن را به دست آورد. 9سال بعدنیزتوانست طول موج آنها را به صورت دقیق اندازه گیری کند.
Øنکته2:به هنگام تخلیه الکتریکی،مولکول های دواتمی هیدروژن دراثرانرژی زیادبه اتم های هیدروژن که انرژی جنبشی بیشتری دارد،می شکند.
بنفش< آبی < سبز < نارنجی → طول موج
بنفش > آبی > سبز > نارنجی → انرژی
بنفش > آبی > سبز > نارنجی → میزان انحراف
Øاصول مدل اتمی بور:
Øچون رادرفورد نتوانست طیف نشری خطی هیدروژن را توضیح دهد در سال 1913 نیلزبور« فیزیکدان دانمارکی»وجود ارتباطی معنادارمیان طیف نشری خطی هیدروژن وساختاراتم ،آن رابراساس فرض های زیر ارائه کرد:
Ø1: تک الکترون اتم هیدروژن در یک مسیر دایره ای شکل به نام مدار به دور هسته گردش می کند به این علّت به مدل بور مدل سیاره ای می گویند .
2: انرژی الکترون ها با فاصله ی آنها از هسته رابطه ی مستقیم دارد به عبارت دیگر با دورشدن الکترون از هسته انرژی آن افزایش و پایداری الکترون کاهش می یابد
: تک الکترون مجاز است در فاصله های معین و ثابتی پیرامون هسته گردش کند و مقادیری انرژی معینی را می پذیرد یا از دست می دهد به هر یک از این مقادیر انرژی مشخص الکتون تراز انرژی می گویند نعداد این تراز ها در مدل بور 7 در نظر گرفته شده است .
Ø4:الکترون هیدروژن معمولاًدرپایین ترین تراز انرژی یانزدیکترین تراز به هستهn=1قراردارد،به طوری که این ترازراحالت پایه می گویند.اگراین الکترون مقدارمعینی انرژی کسب کندازحالت پایه به حالت برانگیخته که انرژی بیشتری داردانتقال می یاب.الکترون هادرحالت برانگیخته ناپایداراست.لذاهنگام بازگشت به حالت پایه انرژیجذب شده ی خودرابه صورت نورپس می دهد.
نکات مهم:
Ø1-مدل اتمی بورفقط برای هیدروژن وسیستم های تک الکترونی درست می باشد.
Ø2-به انرژی که به صورت یک بسته ی انرژی مبادله می شود،انرژی کوانتومی یاپیمانه ای می گویند.
Ø3-هریک ازترازهای انرژی به صورت کوانتومی یاکوانتیده می باشند،یعنی هرکدام انرژی مشخصی راشامل می شوند.
Ø4-درحالت کلی کمیت هارامی توان در2دسته ی پیوسته وگسسته تقسیم بندی کرد:
Øکمیت پیوسته: این نوع کمیت دارای مقادیرمشخص نیست.
Ø: بور به هر یک از تراز های انرژی عدد خاصی نسبت داد و آن را به نام کوانتومی اصلی نام گذاری کرد بطوری که (n=1) پایدارترین تراز انرژی مجاز برای الکترون می باشد .
Ø6: اگر الکترون مقادیر انرژی بیشتری را جذب کند و به تراز انرژی فرضی n=∞منتقل می شود لذا از جاذبه ی هسته خارج می شود.به این ترتیب اتم الکترون خودراازدست می دهدوفرایندیونش اتفاق می افتد.
Ø7: کوانتومی بودن خواص از جمله ویژگی های دنیای مولکول ها ، اتم ها ، ذره های زیر اتمی می باشد .
Ø8:هر فوتون یک بسته ی انرژی است و مقادر آن به طول موج نور بستگی دارد کوانتون نامی است که به بسته های انرژی گفته می شود .
Ø9: نورهای رنگی مختلف در لامپ های قاضی حاصل انتقال الکترون در ترازهای انرژی است برای مثال نور حاصل از گاز نئون که در تابلوهای تبلیغاتی استفاده می شود به رنگ نارنجی مایل به سرخ ارائه می شود.
Øتوجیه طیف نشری خطی هیدروژن توسط نیلزبور :
Øبور با کوانتیده در نظر گرفتن تراز های انرژی وهمچنین کوانتومی در نظر گرفتن مبادله ی انرژی هنگام جابچایی الکترون میان ترازهای انرژی توانست طیف نشری خطی هیدروژن را توضیح دهد.
Øکمیت گسسته: این نوع کمیت«کوانتومی،کوانتیده،پیمانه ای،تکه تکه،پله پله»دارای مقادیرمشخص ومعینی است.
Øنکته مهم :
Ø1: احتمال وجود سایر انتقال ها وجود دارد امّا چون در ناحیه مرئی قرار نمی گیرند ما رنگ آنها را متوجه نمی شویم و فقط انتقال های مربوط به n=1 را مشاهده می کنیم .
Ø2: اگر الکترون با کسب انرژی به تراز بی نهایت انتقال یابد از جاذبه ی هسته خارج می شود و فرایند یونش اتفاق می افتد و اتم مورد نظر به کاتیون تبدیل می شود .
Øامتیازات مدل بور :
Ø1: سطوح انرژی دراطراف هسته ی اتم هاراکوانتومی درنظرگرفت.
Ø2: طیف نشری خطی هیدروژن را به درستی توضیح داد .
Ø3: ارائه ی عدد کوانتومی اصلی یا nبرای هر تراز انرژی.
Ø4: توانست تعدادکلّ الکترون هادرهرترازیا گنجایش هرترازازلحاظ الکترونی مشخص کند.
5:فرایند یونش رابه درستی توضیح داد.
Øایراد های مدل بور:
Ø1: نتوانست طیف نشری خطی عناصر دیگر را توضیح دهد .
Ø2: برای حرکت الکترون ها مدار دایره ای در نظر گرفته بود در حالی که امروزه می دانیم مسیر مشخصی برای هر یک از الکترون وجود دارد .
Ø3: برای هر سطح انرژی از واژه ی تراز انرژی استفاده کرده است در صورتی که امروزه از واژه کامل تر لایه های الکترونی استفاده می شود .