فصل ۲
جدول تناوبي : جدولي است كه براي طبقه بندي عناصر حهت مطالعه ي دقيقتر و راحت تر عناصر كه براي
اولين بار توسط ديميتري ايوانوويچ مندلايف روسي تنظيم گرديده است.
قبل از مندليف نيز تقسيم بندي هاي درباره ي عناصر وجود داشت . از جمله لاووازي ( پدر شيمي نو ) عناصر را در دو دسته ي فلز و نافلز تقسيم بندي كرده بود.
چون در جدول تناوبي خواص و ويژگي هاي عناصر به صورت تناوبي تكرار ميشود از اين رو جدول تناوبي عناصر نام گرفته است.
طبقه بندي عناصر توسط مندليف :
مندليف 63 عنصر كشف شده ي زمان خود را بر اسا دو اصل زير و با نوشتن ويژگي هاي هر عنصر بر روي يك كارت جدول خود را ارئه كرد :
1.رعايت اصل افزايش عدد جرمي در تناوب هاي جدول
2.رعايت اصل تشابه خواص فيزيكي و شيميايي عناصر در هر گروه عمودي
: : :نكته ":مندليف در تنظيم جدول خود ابتكاراتي نيز به كار برده است و عمده ي شهرت وي به همين خاطر است . از جمله ي اين ابتكارات ميتوان به جاي خا لي 3 در جدول وي بود كه خواص اين عناصر به وسيله ي مندليف پيش بيني شده بود .( خانه هاي شماره ي 44. 68 .72 )
ويژگي هاي عناصر پيش بيني شده توسط مندليف :
نام عنصر پيش بيني شده نام عنصر بعد از كشف شماره ي خانه
اكا آلو مينيم گاليم 68
اكا بور اسكانديم 44
اكا سيلسيم ژرمانيم 72
#اكا به معني شبه است و منظر مندليف پيش بيني خواص عنصر شبه است.
: : : نكته مهم ": از جمله موارد بي نظمي در جدول مندليف جاي خالي ميان كلسيم و تيتانيوم است . وي معتقد بود كه اين محل مربوط به عنصري است كه هنوز در آن زمان كشف نشده بود . امروزه ميدانيم اين عنصر اسكانديم است .
#مندليف مجموعا خواص 10 عنصر را پيش بيني كرده بود كه در 8 مورد كاملا درست بوده است.
در جدول ممدليف بي نظمي هاي ديگري نيز وجود دارد به طوري كه در بعضي از موارد اصل افزايش عدد جرمي را ناديده گرفته جدول خود را بر اسا س اصل تشبه خواص تنظيم كرده است.براي مثال در جدول پيشنهادي وي نيكل بعد از كبالت و يد بعد از تلوريم قرار گرفته است.در حالي كه ميدانيم عدد جرمي كبالت از نيكل بيشتر و عدد جرمي تلوريم از يد بيشتر است. وي براي توجيه چنين بي نظمي هايي خطا در اندازه گيري جرم اتم را پيشنهاد كرد. ولي امروزه ميدانيم اين اندازه گيري ها كاملا درست بوده است.علت اين بي نظمي ظاهري عدم استفاده از عدد اتمي به جاي عدد جرمي بوده است.
جدول تناوبي امروزي :
بعد از كشف عدد اتمي توسط رادرفورد و موزلي تعداد پروتون يا بار مثبت هسته ي اتم كه منحصر به فرد است به عنوان اساس جدول تناوبي انتخاب كرد . جدول تناوبي امروزي بر اساس افزايش عدد اتمي تنظيم گرديده است.
قانون تناوبي عناصر :
بر اساس اين قانون با افزايش عدد اتمي غواص فيزيكي و شيميايي عناصر به طور تناوبي تكرار مي شود. برا مثال اغلب تناوب هاي جدول با يك عنصر قليايي آغاز وبا يك عنصر گاز نجيب ختم مي شود.